"ആ രഹസ്യത്തിനായി അവർ നിന്റെ മുന്നിൽ കെഞ്ചും, നിന്നെ പുകഴ്ത്തി വാനിലേറ്റും. പക്ഷേ ഒരിക്കൽ നീയത് വെളിപ്പെടുത്തിയാൽ, പിന്നെ അവർക്ക് നീ വെറും വട്ടപ്പൂജ്യമായിരിക്കും."

'ദി പ്രെസ്റ്റീജ്' എന്ന സിനിമയിൽ മന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ഒരു വെറും മുന്നറിയിപ്പല്ല ഈ വരികൾ; മറിച്ച് ആ സിനിമയുടെ നട്ടെല്ലാണ്. അഭിനിവേശത്തെയും, കലയെയും, ബലിയർപ്പിക്കലിനെയും കുറിച്ചുള്ള വരികൾ. രഹസ്യങ്ങളെ മാത്രം പ്രണയിക്കുകയും, ആ രഹസ്യം സൃഷ്ടിക്കാൻ വേണ്ടി സ്വന്തം ചോര ചിന്തിയ മനുഷ്യനെ പാടേ മറന്നുപോവുകയും ചെയ്യുന്ന പ്രേക്ഷകന്റെ ക്രൂരതയെക്കുറിച്ചുള്ള വരികൾ.

ക്രിസ്റ്റഫർ നോലൻ നിർമ്മിച്ചത് മാജിക്കിനെക്കുറിച്ചുള്ള ഒരു സിനിമയല്ല. മറിച്ച്, അസാധാരണനാകാൻ ഒരാൾ നൽകേണ്ടി വരുന്ന വിലയെക്കുറിച്ചുള്ള സിനിമയാണ്.

ആദ്യ കാഴ്ചയിൽ, റോബർട്ട് ആൻജിയറും ആൽഫ്രഡ് ബോർഡനും തമ്മിലുള്ള ഒരു മാന്ത്രിക യുദ്ധമായി നമുക്കിതിനെ തോന്നാം. ഒരേ വേദിയിൽ ഒരേ കയ്യടികൾക്ക് മുന്നിൽ ചിരിച്ചുനിൽക്കുന്ന രണ്ട് മനുഷ്യർ. എന്നാൽ ഈ ശത്രുത ഒരു പുറംതോടു മാത്രമാണ്. അതിനടിയിൽ, ഭ്രാന്തമായ അർപ്പണബോധത്തിന്റെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ലോകമുണ്ട്. നാം നമ്മോട് തന്നെ ചോദിക്കാൻ ഭയപ്പെടുന്ന ഒരു ചോദ്യം ആ സിനിമ മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നു: "ഓർമ്മിക്കപ്പെടാൻ വേണ്ടി നിന്റെ തന്നെ എത്ര ഭാഗം തകർക്കാൻ നീ തയ്യാറാണ്?"

സിനിമയുടെ ഘടന തന്നെ ഒരു മാജിക് ട്രിക്കിനെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

'പ്ലെഡ്ജ്' വിക്ടോറിയൻ ലണ്ടനിലെ ഇന്ദ്രജാലക്കാരുടെ സാധാരണ ലോകത്തെ കാണിച്ചുതരുന്നു.

'ടേൺ' ആ അഭിനിവേശം എങ്ങനെ ഭ്രാന്തായി മാറുന്നു എന്ന് ദൃശ്യവൽക്കരിക്കുന്നു. ഒടുവിൽ, അവസാനത്തെ അധ്യായമായ 'പ്രെസ്റ്റീജ്' വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് വിജയത്തെയല്ല, മറിച്ച് വിജയത്തിന്റെ നിർവചനം തന്നെ തിരുത്തിക്കുറിക്കുന്ന വലിയൊരു നഷ്ടത്തെയാണ്. നോലൻ ഈ ഘടനയെക്കുറിച്ച് പറയുക മാത്രമല്ല ചെയ്യുന്നത്, അദ്ദേഹം നമ്മളെ അതിനുള്ളിൽ തളച്ചിടുകയാണ്. ആ മാജിക് എങ്ങനെയാണ് ചെയ്തതെന്ന് അറിയാൻ താല്പര്യമില്ലാതെ വെറുതെ കയ്യടിക്കുന്ന ആൾക്കൂട്ടത്തെപ്പോലെ നമ്മളും ആ ക്രൂരതയിൽ പങ്കാളികളാവുന്നു.

ആൻജിയറിന് വേണ്ടത് കയ്യടികളാണ്, ബോർഡന് വേണ്ടത് പൂർണ്ണതയും. ആ വ്യത്യാസം വളരെ വലുതാണ്. ആൻജിയർ പ്രേക്ഷകരുടെ സ്നേഹത്തിനായി ദാഹിക്കുന്നു, കാരണം അവന് ഒരു സാധാരണക്കാരനായി ജീവിക്കാൻ കഴിയില്ല. തന്റെ ഭാര്യയുടെ മരണം സൃഷ്ടിച്ച ദുഃഖം, പ്രത്യേകതയുള്ളവനായി കാണപ്പെടാനുള്ള അവന്റെ അടങ്ങാത്ത വിശപ്പിന് ഇന്ധനമായി മാറുന്നു. എന്നാൽ ബോർഡൻ പ്രശസ്തിയിൽ താല്പര്യമുള്ളവനല്ല. അയാൾക്ക് താല്പര്യം ആ മാജിക്കിനോട് മാത്രമാണ്. അത് കൃത്യമായി ചെയ്യുന്നതിലാണ് അയാളുടെ ശ്രദ്ധ. അതിനായി തന്റെ ജീവിതം തന്നെ നൽകേണ്ടി വന്നാലും അയാൾക്കത് പ്രശ്നമല്ല.

അതുകൊണ്ട് തന്നെ ഇവരുടെ ശത്രുത തുല്യമായ ഒന്നല്ല. ആൻജിയറുടെ അഭിനിവേശം പുറംലോകത്തോടാണ്. ബോർഡന്റേത് തന്നോട് തന്നെയാണ്. ഒരാൾ മറ്റുള്ളവരാൽ ആരാധിക്കപ്പെടാൻ കൊതിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരാൾ കലയ്ക്ക് വേണ്ടി സ്വയം ഇല്ലാതാകാൻ തയ്യാറാവുന്നു.

ബലിയർപ്പിക്കലിനെ 'ദി പ്രെസ്റ്റീജ്' കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന രീതി അസാമാന്യമാണ്. മിക്ക സിനിമകളും ത്യാഗത്തെ വിശുദ്ധമായി കാണിക്കുമ്പോൾ, നോലൻ അതിനെ ഭയാനകമായി അവതരിപ്പിക്കുന്നു. ആൻജിയർ ധാർമ്മികതയെ ബലികഴിക്കുന്നു. ബോർഡൻ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെ തന്നെ ഇല്ലാതാക്കുന്നു. ഇവരിലാരും നായകന്മാരല്ല, ഇരുവരും ദുരന്തനായകന്മാരാണ്. അഭിനിവേശം എപ്പോഴും നമുക്ക് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കഴിയാത്ത എന്തോ ഒന്ന് നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് സിനിമ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

സിനിമയിൽ ആവർത്തിച്ചു വരുന്ന മുങ്ങിമരണത്തിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ യാദൃശ്ചികമല്ല. ആൻജിയറുടെ ഭാര്യ വെള്ളത്തിനടിയിൽ ശ്വാസം മുട്ടി മരിക്കുന്നത് അയാൾ കാണുന്നു. ആ മുറിവ് ഒരിക്കലും ഉണങ്ങുന്നില്ല. പിന്നീട്, ഓരോ രാത്രിയും ആ ഭയം വീണ്ടും അനുഭവിക്കാൻ അയാൾ തയ്യാറാവുന്നു. തന്റെ ഒരു പതിപ്പ് ഓരോ രാത്രിയും വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിമരിക്കുമെന്ന് അറിഞ്ഞുകൊണ്ട് അയാൾ ആ യന്ത്രത്തിലേക്ക് നടന്നു കയറുന്നു. ഇത് ആധുനിക സിനിമയിലെ ഏറ്റവും അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്ന ഒരു രൂപകമാണ്. വിജയം പലപ്പോഴും പടുത്തുയർത്തപ്പെടുന്നത് തിരശ്ശീലയ്ക്കും കയ്യടികൾക്കും പിന്നിൽ മറച്ചുവെച്ച സ്വയം നാശത്തിന്റെ ആവർത്തനങ്ങളിലാണ്.

ബോർഡന്റെ ത്യാഗം നിശബ്ദമാണ്, പക്ഷേ കൂടുതൽ ഭയാനകമാണ്. അയാൾ തന്റെ ജീവിതത്തെ രണ്ടായി വിഭജിച്ചു. ആലങ്കാരികമായല്ല, അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ തന്നെ. ഒരേ പേര്, ഒരേ ജോലി, ഒരേ ലക്ഷ്യം എന്നിവ രണ്ട് മനുഷ്യർ പങ്കിടുന്നു. അവർ പ്രണയത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും വേദനയെയും തുല്യമായി വീതിച്ചെടുത്തു. ഒരാളുടെ വിരലുകൾ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ രണ്ടുപേരും അതിന്റെ ആഘാതം അനുഭവിക്കുന്നു. ഒരാൾ പ്രണയിക്കുമ്പോൾ മറ്റൊരാൾ മാറിനിൽക്കുന്നു. ഇത് ഭ്രാന്തിനും അപ്പുറമുള്ള സമർപ്പണമാണ്. ആ വിദ്യ സ്വന്തം അസ്തിത്വത്തേക്കാൾ വലുതായി മാറുന്നു.

ഇതൊക്കെയാണെങ്കിലും ലോകം അത് എത്ര നിസ്സാരമായാണ് സ്വീകരിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഏറ്റവും സങ്കടകരമായ കാര്യം. പ്രേക്ഷകർ ഇതൊന്നും ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല. അവർ കയ്യടിക്കുന്നു, ആർപ്പുവിളിക്കുന്നു, എന്നിട്ട് അടുത്ത ഷോയിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇതിലൂടെ സിനിമ പ്രേക്ഷകരായ നമ്മെയും പ്രതിക്കൂട്ടിലാക്കുന്നു. വലിയ കാര്യങ്ങളുടെ പിന്നിലെ വിയർപ്പും ചോരയും അന്വേഷിക്കാതെ നാം അത് ആസ്വദിക്കുന്നു. പ്രകടനത്തെ പുകഴ്ത്തുകയും ആ മനുഷ്യനെ അവഗണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

സിനിമയിലെ ഡയറിക്കുറിപ്പുകൾ മറ്റൊരു വഞ്ചനയാണ്. അവ സത്യങ്ങൾ ഏറ്റുപറയാനുള്ളതല്ല, മറിച്ച് വഴിതെറ്റിക്കാനുള്ളവയാണ്. ഏകാന്തതയിൽ പോലും ഈ മനുഷ്യർ അഭിനയിക്കുകയാണ്. അവരുടെ അന്തരംഗങ്ങൾ പോലും ആ മാജിക് ട്രിക്കിന്റെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. സത്യം തന്നെ ഇവിടെ വളച്ചൊടിക്കപ്പെടുന്നു. അഭിനിവേശം സത്യസന്ധതയെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ജീവിതം ഒരു പ്രകടനമാകുമ്പോൾ ആത്മാർത്ഥത അസാധ്യമായി മാറുന്നു എന്നതാണ് നോലന്റെ ഏറ്റവും പ്രസക്തമായ ചിന്ത.

നിഗൂഢമായ ഒരു പുരാണ കഥാപാത്രത്തെപ്പോലെയാണ് നികോള ടെസ്‌ല ഈ കഥയിലേക്ക് വരുന്നത്. ഒരു മാന്ത്രികനെപ്പോലെ കരുതപ്പെടുന്ന ശാസ്ത്രജ്ഞൻ. വഞ്ചനയേക്കാൾ ഉപരി കണ്ടെത്തലുകളിൽ വിശ്വസിക്കുന്ന പ്രതിഭ. എന്നിട്ടും, ടെസ്‌ലയ്ക്കും ഈ സിനിമയുടെ കേന്ദ്ര പ്രമേയത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാനാവില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ യന്ത്രം ആൻജിയറുടെ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കുന്നില്ല, പകരം അത് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. സാങ്കേതികവിദ്യ അഭിനിവേശത്തെ രക്ഷിക്കുന്നില്ല, പകരം അതിന് കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകൾ നൽകുന്നു.

ആൻജിയറുടെ മാജിക് രഹസ്യം വെളിപ്പെടുന്ന നിമിഷം സിനിമയിലെ ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന നിമിഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അത് ബുദ്ധിശക്തി കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ ശൂന്യത കൊണ്ടാണ് നമ്മെ അത് വേട്ടയാടുന്നത്. ആ രഹസ്യം എന്നത് ഒരു പ്രതിഭയുടെ മിന്നലാട്ടമല്ല. അത് മരണമാണ്, ആവർത്തനമാണ്. ഗംഭീരമായ കാഴ്ചകൾക്ക് പിന്നിൽ അതിഭയാനകമായ എന്തോ ഒന്ന് ഒളിഞ്ഞിരിപ്പുണ്ട് എന്നതിന്റെ തെളിവാണ് ആ ടാങ്കുകൾ. "എങ്ങനെയാണ് നീ ഇതിനോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നത്?" എന്ന് കട്ടർ ചോദിക്കുമ്പോൾ ആൻജിയറുടെ മറുപടി ലളിതവും എന്നാൽ തകർക്കുന്നതുമാണ്: "ഞാൻ ജീവിക്കുന്നില്ല, ഓരോ രാത്രിയും ഞാൻ മരിക്കുകയാണ്."

എന്നിട്ടും, പ്രേക്ഷകർ കയ്യടിക്കുന്നു.

'ദി പ്രെസ്റ്റീജ്' എന്ന സിനിമയുടെ ഹൃദയത്തിലെ ക്രൂരമായ വിരോധാഭാസം അതാണ്. ജനക്കൂട്ടം മാജിക്കിന്റെ അവസാനത്തെ പ്രെസ്റ്റീജിനെ സ്നേഹിക്കുന്നു, അതിന്റെ പിന്നിലെ ബലിയെയല്ല. ഒരിക്കൽ രഹസ്യം പുറത്തുവന്നാൽ, മാന്ത്രികൻ അവർക്ക് വെറും പാഴ്വസ്തുവാണ്. ഇത് യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിന്റെ നേർക്കാഴ്ചയാണ്. കലാകാരന്മാർ അവരുടെ നിഗൂഢതകൾ നഷ്ടപ്പെടുന്നത് വരെ മാത്രം ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. നവീന ചിന്തകർ അവരുടെ വഴികൾ ലോകത്തിന് മനസ്സിലാകുന്നത് വരെ മാത്രം പുകഴ്ത്തപ്പെടുന്നു. പിന്നെ അവർക്ക് പകരക്കാർ വരുന്നു.

സിനിമയുടെ രേഖീയമല്ലാത്ത കഥാഖ്യാനം ഈ ചിന്തയെ ബലപ്പെടുത്തുന്നു. കാലം അവിടെ മടക്കി വെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. കാരണങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ഫലങ്ങളും, തീരുമാനങ്ങൾക്ക് മുൻപ് പ്രത്യാഘാതങ്ങളും നാം കാണുന്നു. യഥാർത്ഥ ജീവിതത്തിലെന്നപോലെ, വിജയത്തിന്റെ വില എത്രയാണെന്ന് നാം തിരിച്ചറിയുന്നത് എല്ലാം വൈകിപ്പോയതിന് ശേഷമാണ്.

'ദി പ്രെസ്റ്റീജ്' ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നത് അതിലെ അപ്രതീക്ഷിത ട്വിസ്റ്റുകൾ കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് അതിന്റെ സത്യസന്ധത കൊണ്ടാണ്. അത് ശുഭകരമായ ഒരു അന്ത്യം നൽകി നമ്മെ സമാശ്വസിപ്പിക്കുന്നില്ല. ആൻജിയർ താൻ പ്രീതിപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചവരാൽ സ്നേഹിക്കപ്പെടാതെ മരിക്കുന്നു. ബോർഡൻ അതിജീവിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും അയാൾക്ക് തന്റെ സഹോദരനെയും ഭാര്യയെയും സ്വന്തം ജീവിതത്തെയും നഷ്ടപ്പെടുന്നു. മാജിക് വിജയിച്ചു, പക്ഷേ ആ മനുഷ്യർ പരാജയപ്പെട്ടു.

ടാങ്കുകളിൽ മുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ആ ശരീരങ്ങൾ, വെറും വേദിയിലെ സാമഗ്രികളെപ്പോലെ നിരത്തിവെച്ചിരിക്കുന്നത് ഒരു നിശബ്ദ നിലവിളിയാണ്. അംഗീകരിക്കപ്പെടാൻ വേണ്ടി നാം നമ്മുടെ തന്നെ എത്ര പതിപ്പുകളെയാണ് കൊന്നൊടുക്കുന്നത്? മറ്റൊരാൾക്ക് ഒരു നിമിഷം കയ്യടിക്കാൻ വേണ്ടി എത്ര രാത്രികളിലാണ് നമ്മൾ നിശബ്ദമായി മുങ്ങിമരിക്കുന്നത്?

തിരശ്ശീല ഇരുളിലേക്ക് മറഞ്ഞാലും നമ്മെ വേട്ടയാടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചോദ്യം സിനിമ അവശേഷിപ്പിക്കുന്നു: "നിങ്ങൾ ഇത് ശ്രദ്ധിച്ചു നോക്കുകയാണോ, അതോ വെറുതെ കബളിപ്പിക്കപ്പെടാൻ കാത്തുനിൽക്കുകയാണോ?"

കാരണം, ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപകടകരമായ മാജിക് സ്റ്റേജിൽ നടക്കുന്നതല്ല. മഹത്വത്തിന് ചോരയുടെ മണമില്ലെന്ന വിശ്വാസമാണ്.

ഒരിക്കൽ രഹസ്യം വെളിപ്പെട്ടാൽ, തിരശ്ശീല വീണാൽ, പ്രെസ്റ്റീജ് അവസാനിച്ചാൽ... ആ കയ്യടികൾ നിലയ്ക്കും. നോലൻ ആ നിശബ്ദതയിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച കൊളുത്ത് മാജിക് എങ്ങനെയുണ്ടാക്കി എന്നതല്ല.

പകരം... ഇത്രയൊക്കെ നഷ്ടപ്പെടുത്തി അത് ചെയ്യേണ്ട കാര്യമുണ്ടായിരുന്നോ എന്നതാണ്.